Back To Home Page

Cashek Etl-nalkwe’nikemk Mulin – Eltumk Waieknapiey Unama’kik

Vicki Quimby

A photograph of Cash's Carding Mill at the Highland Village.Highland Village.
Highland Village Museum/An Clachan Gàidhealach; The C@P Society of Cape Breton County.

“Wejko’tu’tij wenik jijklue’wjuapi’l, ala’tu’tipnek mulinek nalkwe’mnew, na piptoqopskik waieknapi kisitu’tij. Aji nqamasa’lukwi’tij e’pijik eltaqnawatmi’tij. Ke’sk me’ pituimtlnaqn jel pesqunatek pemi-punqekek, metua’lukwi’tis aq pekija’lukwi’tis e’pijik eltu’tij a’tla’wekn aq tapsun wjit wikmawaq mita Amujpa pitnituk nalkwe’mi’tis jijklue’wjuapi tujiw eltaqnawatmi’tij, ewe’wmi’tijl eltaqnawemkewe’l, sa’qati’k aq l’taqte’kne’l.

Amujpa nalkwe’kemk ke’sk mna’q jijklue’wjuapi kisi-eltaqnawatmumk eltumk waieknapi wjit elisknuemk kisna eltumk a’tla’wekn amujpa nalke’wmumk, aq piptoqipska’tumk (rolagan) kwlaman kisi-eltaqnawatten. Pitne’l nalkwe’knl wejitasikipnl kmu’je’l l’naqanatkwl ta’n nastekl qasawo’qe’l mipitl mikekn-iktuk. Jijklue’wuapi tekle’jk nalkwenasik tujiw nalkwenmumk mi’soqo kaqi-ilikwenasik. Tujiw nalkwenikn se’k ela’kwa’tumk kwlaman piptoqopskek mena’sik. Na tel-lukwemk mi’soqo tepiaq kisitumk eltaqnewatasikl.

Klapis mulina’sikl ika’ql Unama’kik. Mulinn aq pem-sewtaqa’tasikl peskwesawemkewe’l kisa’tu’tij aji-nqamasian metue’k lukwaqn wjit nukwa’kittekemk, ela’kittekemk kisna msikue’kemk.

Etl-nalke’kemewe’l mulin elp aji-nqamasiaq tel-lukwemk. Ne’wt ajiet sqna’quj newte’ te’sikl piptoqopskekl kisitumkl mulin-iktuk ta’n newtikiskik tli-pkijitus wen pkitn-iktuk. Aq me’ aji wli-pase’kl aq pitn-iktuk wejitasikl na aji-nqamasiaql eltaqnewasik.


Awti eltek Glendyer, 193-?Awti eltek Glendyer, 193-?
Albert MacLeod, Publisher. 87-515-17045. Beaton Institute, Cape Breton University.

Mawkiljemkewey 1851ek ekinua’tekek asukom te’siksipnl eltaqte’kemkewe’l aq nalkwenikemkewe’l mulinn eteksipnl Unama’kik. Maw wlnenasiksip Glendyerey Mulin kikjuk Mulapukuek etek, Mu pasik nalkwenika’tikisnik nespiw essawia’tisnik aq “fulling”a’taqatisnik. Mi’soqo 1891ek, 16 te’siksipnl nalkwenika’timkl aq fullinge’l mulin eteksip Kulpa’mkitk. Ula mulin samqwan-iktuk weji-pmiasipnl aq wiaqteksipnl piluamu’kl mulinn nkutey nike’ wjit ela’kitekemk , nukwa’kittekemk kisna poqitiknji’jl eltumk. Nalkwenikemk mulin kisite’tasiksip 1748ek aq wa’qij pilua’sik tujiw 1773ek wejitasik kiwto’qwa’sikl pilu’ki’kl piptoqopskekl. Eloqma’tasikl mikekn ta’n nastekl qasawo’qe’l mipitl, nkutey telikkl wpitney-iktuk nastekl. Na tujiw eliaq app piluey-iktuk mi’soqo kaqi sinuoqa’sikl aq wije’tultikl.

Morrisonewey Mulinek etekepnek kikjuk Wentworth Park. Mawi epsitètasik<STRIKE>i</STRIKE>p Mulin Kuntewiktuk mike past<STRIKE>i</STRIKE>k mikwitètasik.Morrisonewey Mulinek etekepnek kikjuk Wentworth Park. Mawi epsitètasikip Mulin Kuntewiktuk mike pastik mikwitètasik.
Morrison's Mill, 193-? Unknown. 80-798-4978. Beaton Institute, Cape Breton University.

Ula mulin etekl ne’siskl elsaqasikl. Nikantuk etek mekenawemkewey. Piptoqopskek wipita’sik ta’n ilistaqte’kl aq ewe’kite’kl jijklue’wjua’pi’l. Mikawe’k mulin etekl nalkwenikemkl. Ula tett jijklue’wua’pi pija’sik tujiw eliaq mawi-amskwesewey piptoqapskek tujiw siawa’sik aji apje’jk piptoqopskek teluisikl lukwaqnel aq musika’luekewe’l. Jijklue’wuapi kepta’toq amskwesewey lukwaqney tujiw amskwesewey musika’luekewey app ke’kwa’toq piptoqopskekiktuk. Tujiw piptoqopskek elkitl piluey lukwaqney aq musika’luekewey. Newte’ ela’kwepultijik ula piptoqopskejik na’sik i’stu pmita’jik mita mu newte’ teloqsulti’k. Tujiw ilistaqta’sik aq kepteta’sik waieknapi.

Maw kespitek ela’tasik mulink etekl aji-weltaqte’kekl nalkwenikemkl, newte’ telikk pasik mipitl nastekl aji-kikjukwatultikl. Waieknapiey wjit pitkmaluj pajjoq kisitumk tett kisna piptoqopska’tasik waieknapiey.


Ewakasimk Masinl.Ewakasimk Masinl.
Highland Village Museum/An Clachan Gàidhealach; The C@P Society of Cape Breton County.

Cashek etl-nalkwenikemk mulin kistelkis Frank Cash 1883ek. Cash wejies Ireland, pejiwsis Kulpa’mktik, Unama’kik. E.C Cleveland etek Pastunkewa’ki etlitasik muliney koqoey wettelmuas Mr. Chisholmal wikilitl Pukuluapemk , Unama’kik. Amskwes weji-pmiaqsip samqwan-iktuk ewe’wk newtiska’q jel ta’pu enkatasikl teli-espitek weji-pmiaq ka’sewey-iktuk ika’tumkis wjit ta’n tujiw mu tepianuk samqwan. Klapis ajelk lukwaqn wessua’tu’tij, l’tunew poqitiknji’jl, ela’kittekemk aq nukwa’kittekemk.

Wenik wikultijik wejuowk kisi-l’kitmi’tij ji’jkluewuapi mulink ewe’wmi’tij awti kisna walipotl. Amujpa waqame’k ta’n tujiw elkitasik mulink, eykik jel wenik essawiatmi’tis tmk. Nipk aq toqa’q mawi-atikneta’mk mulink, piamiw pituimtlnaqn nkatiknn teliksuk jijklue’wjapi kisi nalkwenasikl mulink te’s tepnusetewey. Te’s wen tepkisnalkwenasik waieknapieym aq kwetapaqasik kaqikisa’tumk kwlaman kjijiten telawtik tettuet. 1880ek telawtikis ne’siskl smalki’l te’s enkatasikewey, mi’soqo 1900ek nankl smalki’l aq 1933ek ukmuljin smalki’l te’s enkatasikewey.

Frank wkwisl, Tom, wessua’toqsip nalkwenikemkey mtmo’taqney 1921ek aq siaw-maliaptikis mi’soqo 1946ek. Mi’soqo tujiw, pemi-aji-tkle’jit wen eltaqanawet aq mu suel wen elukomik piptoqopska’tasiktn waieknapi. Na nuku’ pasik ewe’wasiksip mulin wjit keknue’k elukomit wen.

Charlie Cash, Tom wkwisl, elukewasnl wujjl mulink, menuekes etl-nalkwenikemk mulin klo’tasiktn kwlaman wejkwa’taqanik wenik kis-nmittaq. Na ika’toqsip Highland Village.

Ula aknutmaqn ewikasiksip wi’katikn teluisik: An Rubha (The Point) Vol. 9, No. 1, Pg 9 An Geamhradh/Winter 2005/06

WorkThroughTime LogoDownload a PDF version of this story. [file size = 384 KB]


 


© C@P Society of Cape Breton County, 2009

Site Map