Back To Home Page

Walipotl Ma’natu Aq Soqwaltikl

Mike Targett

Dan McDougall kumijey wtul Tewàtasik tàn etlitasik<STRIKE>i</STRIKE>p, 1960ek. Dan McDougall kumijey wtul Tewàtasik tàn etlitasikip, 1960ek.
The Main-à-Dieu Coastal Discovery Centre.

Nanijik Mawi-Espite’tasijik

Walipotl Ma’natu aq Soqwaltikl, ala’tu’tij pukwelk aq milamu’k aknutmaqney nkutey ekwitamtite’wk ta’n teppultisnik. Ke’sk ta’n teli-pkwatekemk aq ta’n telo’timk pemi-sa’se’wa’sikl tela’tekek piley koqoey ewekasimk ekwitamemk. Eykisni’k ji’nmuki’k eltu’til walipotl, jel espite’tasik ta’n tleyawulti’tij. Dave Forgeron, Don MacDougall, Gerald Gallant aq John Hall ekwitamtisnik aq eltu’tisnl walipotl. Tetuji-nta’-lukutijik teli-espite’tasisnik wutanl Unama’kik, nkutey nike’ mawi-espite’tasijik amalitaqatite’wk.

Newti-lukwet wen eltoq walipot, apoqnmut pasik esnoqnemk aq naso’tumk sasqe’l. Etlitoq walipot wenji’kuo’mji’j etek wtejk wikuaq. Te’s nujiteket kisitoq newte’jk kisna tapu’kl walipotl te’s tapuipunqekl. Na’tamiaw kaskimtlnaqn te’sikl walipotl kisitoql teli-pkitawsij. Ekwitamtimk pemi-aji- apukjik ika’q aq suel kaqi-kisa’teket nujiteket, kla’qij ela’tumkl walipotl apaqtuk. Tetuji wltekl walipotl kisitu’titl aq tetuji menaqajewitasikl aq weltekl-jel nuji-kwitamtite’wk kiskuk ta’n ewe’wmi’titl wasoqwatpa’tasikl walipotl we’wtaq ula pitn-iktuk wejitasikl walipotl wjit kna’taqney wikuaq. Aq te’s nujiteket wetnu’kwalsit pmi-nta’-lukwen na te’s walipotl kisitoq pilu’tek, na’sik ekwitamtite’wk pasik iloqaptik walipot kejitoq ta’n wenl kisitulij.


Ta’n Telitumk Walipotl

Walìg Sawtaqatasik Weja'tekemk Scatarie Island wjipeneknuk k<STRIKE>i</STRIKE>sa'wkwey wasoqnmùkòm, 1950ek.Walìg Sawtaqatasik Weja'tekemk Scatarie Island wjipeneknuk kisa'wkwey wasoqnmùkòm, 1950ek.
The Main-à-Dieu Coastal Discovery Centre.

Eltumk walipot nuta’q kisite’taqn, tmk ankite’tk tujiw eltoq napuikaqn kisna amaloqsik kmu’jey napuikn. Ne’wt kisita’sit, na mekenk kmu’j (snawey) wjit elqanatek (tmoqta’w ta’n upmetuk kiwto’qitasik). Nikantuk (ta’n etl-toqwa’sik nikantuk aq upmetuk); aq setamk jitoqikn. Eltoql ula pkesikn, tujiw nasapaqql eltoq nasmisko’taqn, aq kejitapaq pkijoqikn anko’pikaqn-iktuk kwlaman ma’ wespekianuk walipot. Jitoqikn nasa’tumkl, kwlaman keknuika’siktitew walipot aq app mna’ten kisi-sasqeya’tumk walipot. Piksa’q ewe’wmumk kwlaman tmoqta’wk sipikitaq aq kisi-pqwajuika’laten aq keknuika’sitaq. Keske’kl sasqe’l temsasikl aq ilika’tumkl aq nasta’sikl tmoqta’w-iktuk. Mena’tumkl jitoqiknn, aq ankua’taqney naste’k kwlaman mlkiktitew walipot. Sasqe’l musi’kwatmumkl aq ne’ki-siknte’mn ankuiska’ql, tujiw pkua’tumkl kwlaman ma’ wespekianuk. Tujiw ika’tumkl msaqtaqte’l aq temsaqiknn (bulkhead/walls of a ship). Tujiw ika’tumk poqtiska’sik napikwaney-atel kejikawey ula mita amskwes i’ se’oqomkekip, jel mu etenukip elikasuti. Sa’q ekwitamtite’wk pasik ala’tu’tis psaqte’ji’jk ta’n etli-apua’lsit kisna etl-apu’sik pitewey l’mapatun pipnaqn aq kastio’mi. Mu e’plewo’ltimit, telua’tijik kisiku’k.

Main-à-Dieuel ekwitamkewèl, 1960ek.Main-à-Dieuel ekwitamkewèl, 1960ek.
The Main-à-Dieu Coastal Discovery Centre.

Na kaqi-iloqaptasik walipot aq kisi amalamukwa’tasik aq ilajuktasik kwlaman westatew na wisuntasitew. Ewe’wmumkl wisunn weja’tekemk winapukuemk mi’soqo mawi-nsitue’kl, kaqi’sk wiaqtek ta’n tett tleyawimk, telamuksijik nme’jk ketanujik kisna na’tukoqoey ekwitamewinu’k kesatmi’tis telua’ti’tij. Pukwelkl elt walipotl weji-wisikl wen wkwisl, wtusl kisna wte’piteml-ta’n teken mawi-wi’kwustasitew! Ula ekinua’tekek ki’s sa’q ekwitamemk aq ta’n teli-ksatmumk ekwitamemk etek ekwitamtite’wk wkamlamunuaq. Na kaqi-kisa’tumk walipot na atlasmimk aq wen wikmaq aq witapk tekweywajik. Sikunuk piley walipot pqwasa’ten aq ji’nm ta’n kisitoq pmukwattew.


Ta’n Etlitumk Walipot Mi’soqo Paqasa’tumk”

Jim McInnes pekis'itoq Koqoey elàtuaj Scatarie Island nuji wasoqniket, 1950ek. Jim McInnes pekis'itoq Koqoey elàtuaj Scatarie Island nuji wasoqniket, 1950ek.
The Main-à-Dieu Coastal Discovery Centre.

Ta’n telteskawek walipot ta’n etlitumk mi’soqo paqasa’tumk etekl keknue’kl tela’tekemkl awsma tetuji kepme’kl staqa telitumk. Kiskuk ke’kwa’tumk walipot setamk wen wutapaqn tujiw elayjitumk qasqe’k aji-pqwasa’tumk. Nasik amskwes ji’nmuk ketwatqita’jik aji-ktana’tijik tmoqta’wk ta’n kis-ke’kwa’ten walipot, mima’la’tijik tmoqta’wk tujiw poqji-pqumutu’tij walipot, nikantukwi’multijik ika’lanew me’ tmoqta’wk, mi’soqo ika’tij sitmuk. I’ ktlamsitasultisnik mu paqasa’tu’n walipot Kweltamultimk (aq elp i’ ktlamsitasultisnik mu teluewun kulkwi’s walipot-iktuk, mu ejikla’kwa’tu’n na’ku’set-iktuk walipot, mu naskmu’nl maqtewe’kl piskaqnn, aq mu elam paqasa’tu’n nikantuk walipot tmk). Kiskuk peji-nmiskasik walipot Kweltamultimk, paqasa’tu’n Kweltamultimk.

Gerald Gallant kamit kumùjey wtul, 2000ek.Gerald Gallant kamit kumùjey wtul, 2000ek.
The Main-à-Dieu Coastal Discovery Centre.

Epukjik kaqi-ksika’sikl kmu’je’l walipotl, tmk wasoqatpa’tasiksipnl kmu’je’l walipotl, eltumkisnl mita aji-mlkitasikl. Eltumkek mawi-amskwesewe’kl wasoqatpa’tasikewe’kl walipotkl weji-napukwatasiksipnl kmu’je’l walipotl mita weji-pkwika’tasiksipl walipot-iktuk.

Nike’ awije’jkl nemitumkl kmu’je’l walipotl apaqtuk, mita ekwitamtite’wk ewe’wmi’tijl wasoqatpa’tasikewe’l. “Jel aji-pkijiatal aq ji’nmuk,” kisiku’k telua’tijik.

Ula aknutmaqn mawi amskwes ewikasiksip “The Boats of Main-à-Dieu & Area, Community Development Association. The Boats of Main-à-Dieu & Area: A Multimedia Narrative History wiaqtekl jiksitmumkl, amalapimkewe’l aq piamiw kaskimtlnaqn kisi-wasoqitestasikl wiaqtekl aq a’tukwaqn kisi-kittesk, nasa’sin aq lien: coastaldiscoverycentre.ca

WorkThroughTime LogoDownload a PDF version of this story. [file size = 400 KB]


 


© C@P Society of Cape Breton County, 2009

Site Map