Back To Home Page

Toqwaqji’jk Aknutmaqn Wjit Katherine McLennan, I’nujo’tkɨp L’uipu’lk Etl-klo’tasik Sa’qewey Koqoey

A photograph of the Petersfield estate.Petersfield Estate, 192-.
Unknown. 82-928-7628. Beaton Institute, Cape Breton University.

Katherine McLennano’q (1892 mi’soqo 1975) na e’pitaq ta’n mil-lukwetaq teli-pkijawsit kwlaman wla’sitew wutanm. Maw-wlkasipnek aknutmaqnek, api’s aknutmaqn wjit waqalusun etek L’uipu’lk, Mi’kma’kik.

Wikmaqi’k milesilisni’k aq weljae’ki’k, Katherine McLennan. Weji-kina’masis tel-milteskik ala’sis Kanata, Pastunkewa’kik aq qame’k aq elp nuji-kina’muetki’k ala’lasni’k. Mi’soqo tapuiskekipuna’jek, tekweywasnik wikmaq alta’jik kesik tujiw ajipunsultijik nipk wikuow etek Petersfield, Unama’kik.

1912ek kisi-npikek wkwijl, Katherine poqji-apoqnmuasnaq wujjaq, J.S McLennano’q ekina’masilijl wjit waqalusun etekip L’uipu’lk kwlaman kisi-wsku’tew wtui’katiknk, L’uipu’lk: kisitasikek mi’soqo nisia’qek.

Katharine wkwij amaliwi'kaqn, 1908ek.Katharine wkwij amaliwi'kaqn, 1908ek.
Sketch of Katharine McLennan: MacLennan fonds, 1971. Louise McLennan. MG12,189 4B SB2. Beaton Institute, Cape Breton University.

Ela’tisnik Eleke’wa’kik, Wenujua’kik, Pastunkewa’kik aq Ottawa. Kwilmi’tij me’ ekinua’taqn apoqnmakwi’titew eltu’tij aknutmaqn wjit waqalusun L’uipu’lk. We’kaw wjit mattntimki’l etliaqsipni’kl na’te’l L’uipu’lk 1700ek.

Msit koqoey ekinua’taqn we’jitu’tij. Katherine menaqaj napwi’kikis pitn-iktuk kwlaman J.S. McLellan kis-we’wtew ewi’kik wtui’katikn ika’j Unama’kik. Ula tel-lukwejek weji-kinu’tmasis wjit waqalusun L’uipu’lk aq etuk na’te’l wejia’q tel-wlkaje’k L’uipu’lkek.

Atel poqjia’q amskwesewey Matntimkewey wsitqamu’k, Katherine wjiknamaq Hugho’q ne’po’snaq matntimk. Katherine kisita’sis apoqntmn na na’sa’sis Red Cross apoqnmuan nuji-npilua’tijik. Elies Wenujua’kik aji-lukwes Red Crosse’l ksnukuo’kuo’ml etekl kikjuk etlintimkl. Ta’n telapukuekl kisi-wasoqitestasikl aq napui’kaqnn wjit nesipunqekl eykek qame’k, mu skimtuk kis-wanta’sik wen tetuji kelo’tasit aq wetqulut e’pite’s. Mu malie’wiksipnaq na’sik mil-lukwesnaq apoqntik wutanm.


A photograph of Katharine as a Red Cross Nurse's Aid.Katharine, Red Cross Nurse’s Aid.
The Cape Breton Regional Library.

Kaqia’q matntimk, Katherine apoqnmuasnl wujjl aq ktiki’k, nkutey kji-pa’tlia’s T.F Draper tley L’uipu’lk, melkuktmi’tij kaplno’l maliaptmn waqalusun L’uipu’lk. Kesite’tkek waqalusunek aq apankitkis telimaliaptasik ta’n etli-anko’tasik sa’qewey koqoey kwlaman wenik peji-mitlukwatmi’tij nmitlaq ta’n tetuji eplewte’k waqalusunek aq tetuji keknue’kek wjit Aknutmaqney Kanata, Eleke’wakik, wenjua’kik aq Pastunkewa’kik. Melkutkmi’tis panta’tasin Llupu’lk etli-anko’tasik sa’qewey koqoey 1936ek aq Katherine kaqama’lus nujo’tmn aq tapuiskekipunqekl etl-lukwesnaq na’te’l. Attikna’sitaq Katherineo’q etl-lukwejek etli-anko’tasik sa’qewey koqoey. Ewe’wkis nekm wsulieweym aq eliesnik wenik nenuajik kwilmn aq apija’tu’n L’uipu’lkewey klujjiewey, ta’n 1745ek Pastunkewaq, sma’knisk ela’tu’tis Pastunk aq ika’tu’tis Harvard wi’katiknewo’kuom.

1930ek kisipanta’tasikek etli-anko’tasik sa’qewey koqoey L’uipu’lk, Katherine wetnu’kwalsis apaja’tun L’uipu’lkewey klujjiewey, jel wessua’lasnl nutewistulitl apoqnmakun. Pukwelkl wi’katiknn asu’kitmi’tisnl, na’sik na’msit kistla’tekep na elukomis napukwatasiktn klujjiewey. Mu apatkitasinuksip klujjiewey mi’soqo 1995, tela’tasik emqwatwi’kemk.

Katharine kisi wi'k<STRIKE>i</STRIKE>s<STRIKE>i</STRIKE>p ta'n teli winqakniks<STRIKE>i</STRIKE>p amkweseweyek matimkekek.Katharine kisi wi'kisip ta'n teli winqakniksip amkweseweyek matimkekek.
The Cape Breton Regional Library.

Wtui’katiknn etekl James McConnelley wi’katiknewo’kuom ekinua’tuek ta’n teli-pkije’k Katherine assu’kitkisnl wi’katiknn weji-msnk koqoey aq panuijkatk ketlewe’ktn koqoey iknmuksi’tij kisna kistelmi’tij wjit etli-anko’tasik sa’qewey koqoey. Pukwelk koqoey kis-mawo’toqsip etl-lukwejek. Tetuji pekaji-kjijito’q waqalusunek jel kisi-napui’katkisnek, kiskuk keskeltasik aq etli-anko’tasik ula napuikaqn waqalusun L’uipu’lk.

Nutjo’tkek sa’qewey koqoey, Katherine maliaptikis wikasiktn msit koqoey etek na’te’l, elukwatkl me’sua’tasikewe’l aq nikana’to’q koqoey teliaq. Aq elp nasmisko’lasnik pasko’ltilijik eptaqnk we’jiusnik mulqutimk aq eli’sikl Aklasie’wey aq wenujuey mtawekn kaqapitkl napuikaqn kisitoqip.


Katharine, elukwat naplukwaji'j.Katharine, elukwat naplukwaji'j.
The Cape Breton Regional Library.

Kis-wi’kiksip wi’katiknji’j teluisik “Toqwaqji’jk A’knutmaqn wjit L’uipu’lk” aq ta’n tujiw wujjl wtui’katikn kaqa’tasikek, apankitkis pile’l l’tasiktn. Kekina’muasnik wenik wikultijik kikjuk wjit waqalusun aq aknutmaqn wjit L’uipu’lk, aknutk pipukwaqney-iktuk aq eliet aji-wskutk tami wikmut tlewistun.

Katherine McLennan melkuktikek wtlukwaqnek, aq tlia’j mu ankmayiw nemitasinuk ta\n tetuji keknue’k tel-lukwej, klapis nemitasikek ta’n kisa’to’q. Wtuikatikn “Toquaqji’jk A’tukuaqn wjit L’kuipu’lk,” Katherine weskutk ta’n koqoey wjit tetuji-mlkukuktik etlianko’tasik sa’qewey koqoey: “Eltasikip etli-anko’tasik sa’qewey koqoey kinua’teken ta’n wejita’yk aq kisi-nmitumk ajiknaq aq katu pasik skutasiktn.” Kiskuk ela’timk L’uipu’lk nemitumk ta’n telo’ltisni’k tujiw, mita pkesikn waqalusun kaqamik nkutey sa’q tela’sikip, aq msit tami wejita’jik aji-ankaptmi’tij.

Wikumkewiku’s 1971ek, “Globe and Mail”, John Lunn, i’ nikanpukuip L’uipu’lk, telues, “newtuka’lukwet kisite’tk aq apankitkis elukwasik ta’n etli-anko’tasik sa’qewey koqoey L’uipu’lk tujiw piamiw tapuiskekipunqekl maliaptiksip. Aq pekiji-naspis mawio’mi ta’n nujo’tmi’tij elukwasik waqalusun aq mu punajeywaqi’k nikanu’ski’k mi’soqo maliaptasikek.”

Pukwelkek koqoey pilueyek, Katherine McLennan. kisa’to’q wutanmk. 1959ek, nasa’sis Unama’kikewey wi’katiknewo’kuo’mey mawio’mi ilsutmi’tis ta’n tla’ten James McConnell wi’katiknewo’kuo’m, Katherine kaqi-ika’lsis apoqntik aq etawet suliewey l’tasiktn. Jel nekm pekwatelkis maqamikew ta’n wi’katiknewo’kuo’m me’ kaqamik kiskuk. Ne’kaw apoqntikek wi’katiknewo’kuo’mek, ika’toql koqoey tlian ketantmumk suliewey aq elp ika’toql wi’katiknn. Aq elp ika’toqsipni’l wujjl wtui’katiknkl wejiaqi’kl L’uipu’lk.

Aq nepkek pukwelki’l wtui’katiknkl aq mikwite’taqnmkl naqtikisni’kl wjit wi’katiknewo’kuo’m Apuknajit, 1951ek ika’lus nuji-wi’kikewan V.O.Naq ta’n tleyawij. Ta’puewey wsitaqmuey matntimkek, Katherine apoqntikis mal’tew teli-iknmuetumk wjit Red Crossaq aq ala’sis Unama’kik ali-apoqnmuajik se’k ta’n etli iknmuetumk mal’tew. Nipniku’s, 1946ek iknmus mkite’taqney wjit tel-lukewaj te’sipunqekl Red Crossaq. Nekmaq apoqntitis kispua’tasiktn sa’qewey sipu mawio’mi 1966ek kwlaman kisimaliaptiten aq lukwatten sa’qewe’l kinua’taqne’l etekl kjikank. Mawo’tu’tij aq maliaptmi’tij sa’qewey koqoey. Pekaji kinua’tek ta’n telo’ltipni’k na’te’l wejkwa’taqnik. Katherine elp apoqntikisnek St.Patrick’s etli-anko’tasik sa’qewey koqoey , aq ta’n etli-anko’sasik sa’qewey koqoey wjit klmuejuapske’ka’timk na kim-iknmuasnik suliewey ta’n nu’ta’tij pem-kina’masultite’wk. Aq elp ika’toqsip suliewey Isle’lkewaq kji-alasutuo’ko’muaq wjit Sui’paq.


Luipulkewey naplukwaqnji'j.Luipulkewey naplukwaqnji'j.
The Cape Breton Regional Library.

Wjit ta’n teli-apoqntik wutanm, pukwelkl wutanl etek wejuowk aq Kanataewe’l mkite’taqne’l iknmusnl Katherine McLennan. Kanataewey mawio’mi wjit wi’katiknewo’kuo’ml wi’kipala’tisnl 1960ek wjit ta’n teli-apoqnmuaj te’sipunqekl naspijek aq elukewajek Unama’kikewey wi’katiknewo’kuo’m. Unama’kikewey wi’katiknewo’kuo’m wjit klmuejuapske’ka’timk aq kaskimtlnaqnipunqekewey mawio’mi wjit Sipu iknmua’tisnl mkite’taqne’l. E’pijik naspultijik Lukwaqney aq mtmo’taqney mawio’mi kinua’tuanew ta’n tetuji espite’lma’tij, na’sa’la’tisnl wmawio’miemuew.

Katherine nasa’lus 1972ek Kanataewey mawio’mi etek Ottawa. Ula iknmus wjit ta’n teli-apoqntikis apaja’tun aknutmaqney wjit waqalusun etek L’uipu’lk, aq wjit teli-apoqntik aknutmaqney wjit ta’n tleyawit.

A photograph of Katharine McLennan.Katharine McLennan: MacLennan fonds, 1971.
Unknown. MG12,189 4B SB2. Beaton Institute, Cape Breton University.

Mita melkuktikek aknutmaqney wjit waqalusun L’uipu’lk aq mu naqatkelsikaq tla’teken koqoey kelu’sitaq wjinapukwalanew e’pite’sk ta’n welteskua’titl. 1971ek, St.F.X iknmuas espite’tasimkewey malpale’witewuti tplutaqney. Tel-wikasik “Mawi-espite’tasit E’pit L’uipu’lk.” Aq teluek “Mu wen ula mnikuk Unama’kik kisa’tuk ajelk pekaji-anko’tmn aknutmaqn wjit Aklasie’wk aq Wenujk ula tett Kanata aq Katherine McLennan.”

Katherine McLennan napui’kikneym weja’taqitip Rosalie Gillis etl-lukwet wi’katiknewo’kuo’m wejiwisik wjit James McConnell.

WorkThroughTime LogoDownload a PDF version of this story. [file size = 400 KB]


 


© C@P Society of Cape Breton County, 2009

Site Map