Work Through Time: Cape Breton Stories of Land & Sea

In the Pier, dear!
The Whitney Pier Historical Society.

Mu pukwelukipnik e’pijik amskwes Whitney Pier, na’tamiaw 1/4 te’sisjik ta’n wikultipnik, e’pijik (wiaqiw mijua’ji’jk). Ika’taqnewinu’k, ekwitamtite’wk aq lukowinu’k aji-l’tu’tij lukwaqno’kuom aq wte’pitemuaq aq wunijanuaq eymu’tisnuk pasik. We’tuaptmuk tetuji-tkle’ji’jik e’pijik mita piamiw pituimtlnaqn te’sijik lukowinu’k peji-lukutisnik etlitasik sqna’qewey.

Na tujiw, e’pijik weji-pkwata’tisnik maliama’tijik lukowinu’k etl-lukutijik sqna’qewey etlitasik. Te’s wenjikuo’m etl-qatmu’tijik nkutuko’pj (bachelor) mu malie’wulti’k ji’nmuk, elte’mujik e’pijik maliamanew. E’pijik ta’n mu malie’wulti’k elp panta’tu’tisnl wikual wjit ketknumk kisna etl-qatmumk. 1901ek, ne’sijik kajjimeni’skwaq wejita’jik se’k Unama’kik panta’tu’tisnek etl-qatmumkek wjit ji’nmuk wejita’jik Poland, Pastunkewa’ki, Ktaqamkuk aq tami se’k Unama’kik. Elukewkwi’tisnaq pilueyaq kajjimeni’skwaq tleyawitaq se’k Unama’kik. Pilue’k epijik ala’tu’tisnl malsano’kuomji’jl wikuaq, netuisi’ketu’tij mijipjewey aq koqoey piluey ta’n nuta’tij lukowinu’k. Aq elp eli’sikewa’tisnik aq kesistaqnikewa’tisnik. Lassui’pi’skwaq maliaptmi’tisnl malsano’kuoml - netui’ske’tij mijipjewey aq milamu’k koqoey - ke’sk wji’nmumuaq kisna wujjuaq alankua’ti’tij msit tami se’k.

Pierekwiska kisiklo'tmitis ta'n telo'ltijik eywekasi'tij mijipewey aq ta'n teliag wikual.
The Whitney Pier Historical Society.

Mu pukwelknukis lukwaqn wjit e’pijik tami se’k pasik wikual mawi-wl-pmia’q etlitumk sqna’qewey Sipuk. 1901ek ekimujek wenik teluek tekle’jisnik e’pijik elukutijik el’tu’tij tapsunn kisna etl-lukutijik mtmo’taqewo’kuoml. Newte’jit e’pit nujo’kisnl mattaqa’tekemkewe’l aq piluey nuji-kina’mues. Na’msit lukwaqn eteksip wjit e’pijik na al-waqama’tekemk. Ketloqo, 1909ek, tetuji nuta’jik Kanata al-waqama’tekete’wk jel pisko’lusnik Kantakwe’skwaq wejita’jik West Indies toqo koqqwaje’ksip kisutasik tl-piskweta’tij Kantakwejk Kanata. Mita pukwelkip ula lukwaqn Sipu, Kantakwe’skwaq maw-pukwelkipnik piskweta’jik aq pukweli-ankua’tu’tij te’siliji e’pijik Pierk.

E’pijik poqji-pejita’snik Pierk kaqia’q amskwesewey matntimk wsitqamu’kewey, aji tkweywa’tijik wji’nmumuaq aq wujjuaq. Ula e’pijik aq mijua’ji’j pejita’tijek aq siawqatmu’tijek weji pqoji tli-ankaptasik Whitney Pier nkutey wutan. Me’ siaw-tla’siksip 1920'sek aq 1930'sek aq me’ kaqia’q ta’puewey matntimk wsitqamuey. Atel pejita’te’wk jel jijuaqa mu mikwite’lmkwi’tikik nikanita’pnik ji’nmuk. Pukwelki’k keska’tusnek ajipjutaqnmuew.

Staff of the Whitney Pier Royal Bank of Canada, 1945.
The Whitney Pier Historical Society.

Ika’qsip awije’jk tetapua’ltimk lukwaqn-iktuk ke’sk ta’puewey matntimk etlia’q qame’k, e’pijik tle’k Pierk etl-lukutisnik ta’n etlitasik sqana’qewey. Mil-lukutisnik, klmuejuapsk etl-toqtasit aq elp etlitumkl l’lutaqnatkwl, elkwi’tmi’tisnl mulina’sikl aq lukwaqnewo’kuom muliney, na’sik me’ eteksip piluo’tasimk wjit ta’n wenin. Kaqia’q matntimk, ji’nmuk wejita’jik matntimk kaqa’tu’tis lukwaqn.

Eykisnik e’pite’ski’k, ewle’jultisnik wmitkiwaq, pejita’sni’k kwilmi’tij aji-klu’k mimajuaqn, pejitkweywa’tijik wjiknamuaq kisna wo’kmawaq, aji lukutijik al-waqama’taqatinew, aq ajipjutmi’tij malie’wultinew. Pilue’k kisi-mknusnik malie’wultinew jinmu’k amskwes nemia’titaq. Pukwelkik e’pijik Pierk kis-tlimultaq etl-lukutisnik ika’taqn mawte’ma’tijik jukwita’new aq mawtelmi’tij wutapsunuew aq wutmo’taqnuow wjit malie’wimkewey, eskipetmi’tij aji-malie’winew ji’nml mna’q welteskuaql pasik tel-nenuatl wi’katiknn aq napui’kaqn peji-apu’t. Wejkwi-asoqma’timk apaqtuk mi’soqo Jipuktuk, welteskua’tijik pilue’k epite’sk wejita’jik msit tami wsitqamu’k newte’ telita’sultilijik. Etuk na siwqatk aq we’kwata’sit wejkwi-teppit puljayn miso’qo ika’j sipu aq welteskuaj witapk aq elma’lij mi’soqo kisi-wlte’skuaj ketu’ malie’wi’tijl ji’nml.

Pemiajelk wjiksu’k, e’pite’sk pemi-aji-kitnma’tijik, tel-mawo’ltimk aq tel-we’jitumk lukwaqn. Newte’jit kisikui’skw, siku’skw, pukwelipunqekl etl-lukwes waqama’teket kina’matnewo’kuom Eastmount. Wikis mawke’kwek jel mu piskutqa’tasinuk samqwan. Wtlukwaqnsip pui’ken, waqamite’ken aq askese’niken. Awije’jkis apoqnmasuti, na mu tepqatmuk e’pit toqo wunijanit amujpa mimatue’k kisna wunijink la’tuaten sitnaqnk etli-anko’tasultijik. Lassui’p malsan wsiku’skeml elukwes eli’sawemk kwlaman kisi maliamataq wtusk aq apankittew tel-kina’muj. Wenjui’sit siku’skw tleyawit Ktaqamkuk al-waqama’tekewasnik wenik kwlaman kisi-siawi-ankweywataq wunijink. Jijuaqa tela’siksip mu kiseywaqik wen wunijink na appijo’tusnik. Nkutey nike’ pilue’l kjikann ula kmitkinaq ta’n ji’nmuk etli-alsusultijik eykik e’pijik netui’skalsultisnik kisna netui’ske’tij puktewijk. Wenik sa’q wikultijik kisi-kinua’tultaq wenjikuo’ml ta’n na tel-lukutisni’k, na’sik nike’ aji-wli-nsitmumk ta’n telo’ltimkip wejiaqek metu’kaqnimkek Pierk.

V.O.N. Well Baby Clinic, 1924. Community Centre, Whitney Pier.
The Whitney Pier Historical Society.

Klapis, pemi aji espi-kina’masulti’tij e’pijik, poqji lukutijik nutsaqika’tijik aq ewi’kika’tijik, ekina’mua’tijik, nepitaqatijik, etl-lukutijik etli-npitekemk aq etl-lukutijik mtmo’taqne’l.

Ta’n koqoey wjit aji-wla’siksip telo’lti’tij e’pijik wejiaqsip: ministli’skwaq Presbyteriane’l aq Methodiste’l alasutuo’kuo’ml apoqnmua’tisnik wenik kina’masultinew teli-aklasie’wi’simk aq menaqaj maliamsimk. Weli-maliamasni’k wenki’k Mable Dubbino’q tleyaq VON-piamiw pituimtlnaqn te’silijl e’pijik Pierk kisi-apoqnmuatki’k we’jita’tiliji, aq elp apoqntmi’tis telo’ltimk St. Marthaewey’ek aniapsuinu’skwaq aq e’pijik Salvation Army ta’n ewlite’taqatijik aq pukwelkik kisi-jikla’la’tijik ewle’juaqn-iktuk, aq nuji-kina’mua’tijik kina’matnewo’kuoml aq alasutuo’kuoml Pierk-suel puktaqiejik e’pijik nuji-kina’mua’tisnik mi’soqo 1960ek. Me’ kiskuk nemitumk ta’n teli-attikneta’mk aq kiseyasimk siawa’tu’tij te’sijik e’pijik etl-lukutijik Pierk.

Evelyn Moraff-Davis smalsano'komn, Moraff's Yarns and Crafts.
The Whitney Pier Historical Society.

Msit aknutmaqn Pierk etek ta’n e’pijik teli-pkwataqatisnik aq elp nujo’tmi’tis telawtik piskwa’q wikual aq maliama’tijk wikmawaq aq msit koqoey piluey nuta’q pma’tunew wjiksual. E’pijik wtlukwaqnuew piama’sik ta’n tel-lukutijik wikuaq. E’pijik anko’tmi’tij aq siawa’tu’tij telo’ltimk ta’n weji-nenmumk Pierk. Siawa’tu’tij telo’ltimkis etoqtemk, telitumk tapsun wjit wi’kipaltimk aq teli-ktlamsitasimk.

E’pijik apoqnmua’tijik tujiw atel pejita’mkek wutan, na’sik atel nike’ poqji-mkite’lmujik wjit ta’n tel-lukutijik. Alasutuo’kuoml aq Lassui’paq wji-alasutuo’kuo’muew Pierk etekl weji-wlapesultijik koqoey e’pijik wenaqa’tu’tij ketantu’tij suliewey, teli-ntawaqa’taqatijik aq tetuji kjijitaqatijik kaqi-mawnmi’tijl aknutmaqnn wutanmuaq. Wela’tekemkewe’l mawio’mi’l, pukwelkl alasutuo’kuome’l mawio’mi’l aq e’pitewe’l mawio’mi’l msit pkesiknn ta’n tel-milamu’kl e’pitewe’l mawio’mi’l etekl Pierk. Kiskuk nemitu’k ta’n e’pijik tleyawultijik Pierk teli-knekk pejita’jik, mu pasik niknana’tu’tik koqoey wutanmuaq, eykik siawita’jik nikana’tunew msit tami kmitkinaq mawio’mi’l wjit teli-ktlamsitasimk, lukwaqne’l, ta’n telo’ltimk aq kina’matnewe’l.

Ula a’tukwaqn mawi amskwes ewikasiksip wi’katikn From the Pier, Dear! Images of a Multicultural Community, tewa’kitmi’tis Whitney Pier Historical Society, 1993ek.

© 1993 Whitney Pier Historical Society

Download a PDF version of this story. [file size = 400 KB]